S.ilvan

ÖNDERLİK ve LİDERLİK….  2    STATÜ.. Toplumlar yalnızca yaşayan kalabalıklar değildir; onlar aynı zamanda ihtiyaçlarının, korkularının, umutlarının ve beklentilerinin ortak bir hafızasını taşırlar. Bu hafıza, zaman zaman görünmez bir basınç gibi toplumun içinde birikir ve sonunda kendi reflekslerini üretir. Toplumsal ihtiyaçlar ortaya çıktığında, tıpkı uzun süre sıkışmış bir suyun bir çatlak bulup akmaya başlaması gibi, toplum da kendi yönünü arayan refleksler geliştirir. Bu refleksler bazen yavaş, bazen ani, bazen de beklenmedik biçimlerde ortaya çıkar. Konjonktürel koşullar ise bu reflekslerin hızını ve gücünü belirleyen rüzgâr gibidir. Ekonomik krizler, siyasal kırılmalar, kültürel dönüşümler ya da teknolojik değişimler… Bütün bu unsurlar toplumun içinde biriken enerjinin hangi yönde ve ne hızda hareket edeceğini etkiler. Fakat her şeye rağmen toplumun temel eğilimi çoğu zaman aynıdır: ihtiyaç duyduğu refleksi üretmek. Çünkü toplum, uzun vadede kendi varlığını sür...

Etrafımızda dolanan kelimeler vardır. Görünmezdirler ama ağırlıkları vardır. Bazen bir odanın ortasında dururken, kimsenin ağzından çıkmamış bir kelimenin bile zihnin içinde yankılandığını hissedersin. Sanki havada asılı dururlar; söylenmeyi bekleyen, anlam kazanmayı bekleyen, bir yere ait olmayı bekleyen işaretler gibi. İnsan, düşündükçe onları ağırlaştırır. Her anlam yükleyişinde kelime biraz daha katılaşır, biraz daha kesinleşir. Ve belki de tam o noktada, kelime anlam kazandığını sandığı anda, özgürlüğünü kaybeder. Çünkü kelime, aslında bir kapıdır. Ama biz çoğu zaman onu aşılamaz bir duvar yaparız. Aralayıp içine girme yerine, gücümüz yettiğince tahkim etmeye zorlarız kendimizi. Bir şeyi tanımladığımızda, onu anladığımızı düşünürüz. Bir ismin varlığı, bize bir hâkimiyet hissi verir. Adını koyduğumuz şeyin artık bizden kaçamayacağını sanırız. “Bu budur,” deriz. “Bu böyledir.” Oysa belki de tanım, anlamanın sonu değil, sadece başlangıcıdır. Ama insan, başlangıçları son sanmaya...

İnsanlık tarihinin en derin anları, çoğu zaman en sessiz olanlardır. Ne bir savaşın gürültüsüyle, ne bir krallığın ilanıyla, ne de büyük bir keşfin coşkusuyla gelirler. Bazen yalnızca bir taşın üzerine kazınmış bir yüz kadar suskundurlar. Karahantepe’de bulunan insan yüzlü T biçimli dikilitaş, tam da böyle bir andır. Gürültüsüz, iddiasız, ama insanlık tarihini geri dönülmez biçimde değiştiren bir eşik. O yüz, bir bireyin yüzü değildir. Bir kralı, bir lideri, bir atayı temsil etmez. O yüz, insanın kendine ilk kez baktığı andır. Henüz “ben” diye konuşan bir dil yoktur; ama “ben”i sezebilen bir bilinç doğmuştur. İşte bu yüzden o taş, yalnızca arkeolojik bir buluntu değildir. O taş, insanın kendini evrenin karşısına ilk kez bir özne olarak koymasının izidir. “Ben, yalnızca doğanın içinde değilim. Ben, onu düşünebilen bir varlığım.” Bu cümle, yazıyla değil, taşla söylenmiştir. İnsan on binlerce yıl boyunca doğanın içindeydi. Onunla birlikte hareket etti, onun ritmine uydu, onun kurallarını ...